اختلال ادراکی یا خطای ادراک چیست

ادراک به معنای تعبیر و تفسیر احساس است، که باعث درک بهتر احساسات به شخص میشود. نباید ادراک را با احساس اشتباه گرفت. به تعبیری دیگر فرآیند تبدیل محرک فیزیکی به اطلاعات روان شناختی؛ فرآیند روانی که در آن محرک حسی به آگاهی آورده میشود، ادراک نام دارد. اختلال ادراکی، خاص بیماران روانی نیست و در افراد عادی نیز دیده شده است. توهم و خطاهای ادراکی عمده ترین اختلالات ادراکی هستند.

 خطای ادراکی

ادراک غلط یا تفسیر غلط محرک های حسی واقعی خارجی، خطای ادراکی نامیده میشود. این خطا لزوما برای افراد اسکیزوفرنی نیست و در افراد نرمال که نقصی در اعضاء حسی دارند دیده میشود. خطای ادراکی مربوط به اختلالات روانی، از خطای ادراکی اعضاء حسی متمایز است.

انواع اختلال ادراکی

خطای ادراکی به سه گروه لایر، عمودی و بینایی- حرکتی تقسیم میشود.

• خطای ادراکی لایر

اگر طول دو خطA  وB برابر باشد، خط A را از دو طرف به نیم خط همگرا و خط B را از هر دو طرف به دو خط واگرا محدود کنیم، طول آنها متفاوت دیده میشود.

• خطای ادراکی عمودی

اگر دو خط مساوی یک دیگر را قطع کنند، خط مایل بیشتر از اندازه واقعی خود تخمین زده میشود. هر اندازه خط مایل به خط عمود نزدیکتر باشد، به همان اندازه بیشتر از اندازه واقعی خود به نظر خواهد رسید. اگر دو خط یکسان باشد، خطی که دیگری را به د قسمت تقسیم میکند، بزرگتر باشد به همان اندازه خطای ادراک بیشتر خواهد شد.

• خطای بینایی-حرکتی

این خطا نیز مانند خطا های دیگر نشان میدهد که هر آنچه را که ما درک میکنیم، همیشه با آنچه در مقابل ما قرار دارد، منطبق نیست. مثلا هر چه اندازه یک شی بزرگتر باشد، به همان اندازه انتظار داریم که نگین تر باشد. اگر دو جسم از یک ماده معین ساخته شوند، اما اندازه های متفاوت داشته باشند، در اثر تضاد آنچه کوچکتر است سنگین تر به نظر میرسد.

آشفتگی های ادراکی

این اختلال برای افرادی که دارای بیماری روانی هستند میتواند مشکلات را به جود بیاورند، به عنوان مثال:

• اختلال در تصویر بدن؛ به علت یک درد فرد احساس میکند یک ی چند عضو بزرگتر و سنگین تر شده اند.
• پدیده عضو خیالی؛ احساس درد در عضوی که قطع شده است.
• ادراک پریشی؛ ناتوانی در شناخت و تفسیر احساسات.
• ادراک پریشی بدنی؛ ناتوانی شخص برای تشخیص قسمتی از بدن خود.
• ادراک پریشانی بصری؛ ناتوانی در شناخت اشیاء.
• ادراک پریشی لمسی؛ ناتوانی در شناخت اشیاء با لمس.
• ادراک پریشی چهره ای؛ ناتوانی در شناخت چهره ها.
• ادراک پریشانی همزمان؛ ناتوانی ادغام اجزاء در یک کل.