تقویت مثبت چیست و نظریه اسکینر چیست؟

تقویت مثبت در روانشناسی به چه معنا است؟ هر نوع پاداش یا نتیجه ای که باعث شود دفعات تکرار یک رفتار افزایش پیدا کند یک تقویت کننده مثبت محسوب میشود. به عبارت دیگر تقویت مثبت رفتار، یک شیوه انگیزش است. به این معنا که ما تقویت کننده مثبت را پیدا میکنیم و در برنامه ی خود و دیگران می گنجانیم. احتمالا همه ما گاهی در زندگیمان تشویق شده ایم و احتمالا مزه تشویق ها آنقدر شیرین بوده اند که به  خاطرمان مانده اند. مثلا تشویق شدن در مدرسه به علت سخت کوشی برای یک نمره خوب، یک نوع تشویق مثبت به حساب می‌ آيد. به همین دلیل است که معلم ها دانش آموزان را تشویق می کنند تا آن ها برای انجام رفتاری مانند درس خواندن یا منظم بودن انگیزه بیشتری پیدا کنند.

نظریه اسکینر

از نظر سکینر یکی از مفاهیم بسیار مهم روانشناسی در حوزه رفتار درمانی است. اسکینر اعتقاد دارد که تقویت هر اتفاقی احتمال وقوع آن اتفاق را بالا میبرد. به عنوان مثال؛ اگر در مقابل دو موش آزمایشگاهی اهرمی قرار دهیم که در یکی با هر بار فشار وارد کردن به اهرم غذا برسد و به دیگری شوک الکتریکی؛ موش اول کم کم درک میکند که با فشردن اهرم به یک پیامد مثبت میرسد اما موش دوم دیگر دلش نمیخواهد آن اهرم را فشار دهد زیرا، میداند این کار با درد زیادی همراه است.

تفاوت میان تقویت مثبت رفتار و تقویت رفتار مثبت چیست؟

یک نکته بسیار مهم در مبحث تقویت مثبت وجود دارد، که نباید تصور کنیم که این عمل صرفأ منجر به تکرار یک رفتار با ارزش، درست و مثبت میشود. گاهی با تقویت مثبت میتوان موجب تکرار یک رفتار اشتباه هم شد. به عنوان مثال زمانی که کودک شما کار اشتباه یا ناپسند انجام میدهد و شما به او جایزه میدهید. کودک ممکن است در زمانی که هنوز تصویری از ارزش های اخلاقی ندارد، دوباره آن کار را تکرار کند.

تقویت مثبت برا کودکان

یکی از مهم ترین و تاثیر گذار ترین اصول در سبک های فرزند پروری، اصل تقویت مثبت است. برای اینکه رفتاری در کودک تقویت شود باید پس از اینکه هر بار کودک رفتار مورد نظر را انجام داد پاداشی به او داده شود. به بیان دیگر هر رفتار مطلوب کودک نتیجه خوشایندی را برایش به دنبال داشته باشد. البته باید توجه داشته باشید که استفاده از تقویت کننده به عنوان پاداش برای فرد جالب باشد و باعث تقویت رفتاری در او شود.

انواع تقویت کننده برای کودکان و نوجوانان

تقویت کننده های میتوانند متفاوت باشند برای مثال چند نوع مادی و غیر مادی شامل موارد زیر است؛

مادی:

• انواع شیرینی ها یا کیک ها
• خوراکی های مورد علاقه
• پول یا کارت هدیه
• اسباب بازی یا وسایل مورد علاقه
• رفتن به مکان مورد علاقه او؛ مانند شهربازی، پارک، رستوران، …

غیر مادی:

• لبخند زدن
• دست زدن به روی شانه
• گفتن جملات؛ تو خیلی عالی هستی، چه فرزند خوبی هستی، …
• دست زدن و بوسیدن کودک

تقویت باید بعد از انجام کار خوب کودک بلافاصله انجام شود تا در ذهن کودک بماند که با هر بار انجام کار خوب پاداشی در انتظار او است.

در مقاله دیگر ما تقویت منفی را مطالعه کنید.